Opłata egzekucyjna jest niekonstytucyjna!
W dniu 27 lutego 2007 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał sprawę dotyczącą obowiązku wnoszenia opłaty egzekucyjnej stosunkowej od wniosku o wszczęcie egzekucji na polecenie sądu albo prokuratora (sygn. akt: 22/06). Zasadniczo wierzyciele nie uiszczają opłaty stosunkowej od wniosku o wszczęcie egzekucji. W przypadku jednej kategorii wierzycieli taki obowiązek istnieje. Sprawdź, dlaczego Trybunał uznał, że obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej od wniosku o wszczęcie egzekucji na polecenie sądu albo prokuratora jest niezgodny z Konstytucją.


Sprawa dotycząca konstytucyjności opłaty egzekucyjnej została rozpoznana przez Trybunał konstytucyjny na połączone pytania prawne Sądu Okręgowego w Sieradzu i Sądu Rejonowego w Iławie. Przed sądami tymi toczą się sprawy wniesione przez wierzycieli Skarbu Państwa - sądy rejonowe przeciwko dłużnikom. Sądy złożyły skargę na czynności komornika, tj. na wezwanie do uiszczenia opłaty od wniosku o wszczęcie egzekucji. W uzasadnieniu wierzyciele wskazali, że komornicy wezwali ich do wniesienia opłaty na podstawie art. 45 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W ich ocenie przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie dają podstaw do żądania od wierzycieli takich opłat.


Pytające sądy powzięły wątpliwości co do zgodności kwestionowanego przepisu z konstytucją. Ustalenie, czy wezwanie przez komornika do uiszczenia opłaty i uzależnienie od tej opłaty wszczęcia postępowania egzekucyjnego było prawidłowe, ma wpływ na rozstrzygnięcie toczących się spraw. Zdaniem sądów pytających kwestionowany przepis łamie model uzależniający opłatę egzekucyjną od skuteczności egzekucji, skoro wierzyciel musi wnieść opłatę przy złożeniu wniosku, gdy skuteczność egzekucji jest nieznana.


Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 45 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej od wniosku o wszczęcie egzekucji na polecenie sądu albo prokuratora, jest niezgodny z art. 2 konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność i zbędność wydania orzeczenia.


Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przy ocenie każdej regulacji obejmującej kilka przepisów albo przy badaniu różnych norm prawnych zawartych w jednym akcie prawnym konieczne jest rozważenie, czy te regulacje i unormowania są ze sobą spójne i logicznie powiązane. W tym przypadku w jednej ustawie zawarte zostały regulacje wzajemnie sprzeczne. Obowiązuje w niej bowiem zasada, że wierzyciele nie uiszczają opłaty stosunkowej od wniosku o wszczęcie egzekucji, a tylko kwestionowany przepis nakłada na jedną z kategorii wierzycieli obowiązek uiszczenia takiej opłaty.


Ustawodawca mógłby tego rodzaju regulację wprowadzić, wymagałoby to jednak szczegółowego uzasadnienia, którego nie sposób się doszukać w materiałach z prac parlamentarnych. Budowa przepisu nasuwa podejrzenie, że doszło do przypadkowego uproszczenia. Ponadto „prywatyzacja” zawodu komornika miała przynieść Skarbowi Państwa znaczące oszczędności związane z likwidacją etatów komorniczych, przerzuceniem całości kosztów egzekucji na dłużników oraz zmniejszeniem ryzyka i obciążeń finansowych wierzycieli. Kwestionowana regulacja obciążająca Skarb Państwa kosztami postępowań egzekucyjnych jest sprzeczna z tym celem. Przyjęte rozwiązanie nie tylko nie wprowadziło oszczędności po stronie Skarbu Państwa, lecz spowodowało wzrost wydatków.


Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.


W Sejmie znajduje się projekt nowelizacji ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Projekt zmian zakłada również zmianę kwestionowanego przepisu art. 45. Nowe brzmienie art. 45 ma regulować w całości zagadnienia związane z pobieraniem opłat w sprawach o zabezpieczenie roszczeń.


Najistotniejszą zmianą jest zwolnienie Skarbu Państwa od ponoszenia opłat w sprawach niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie z tymi propozycjami wszczęcie postępowania o dokonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego uzależnione jest od uiszczenia przez wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 2% wartości roszczenia, nie mniejszej jednak niż 3% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego i nie większej niż pięciokrotność tego wynagrodzenia.


Jednakże w sprawach o egzekucję i o zabezpieczenie roszczeń niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wszczętych na wniosek Skarbu Państwa, w tym na polecenie sądu lub prokuratora, wierzyciele nie będą mieli obowiązku uiszczenia opłaty. Nieuiszczenie opłaty w terminie tygodniowym od dnia otrzymania wezwania do zapłaty przez wierzyciela spowoduje zwrot wniosku.


Zgodnie z nowym art. 45a komornik podejmuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku, czynności niezbędne do skutecznego przeprowadzenia egzekucji lub zabezpieczenia roszczenia. Propozycja ta ma na celu zdynamizowanie postępowania egzekucyjnego.


Skreśleniu ulegną przepisy art. 47 i 47a wobec braku obowiązku uiszczania przez wierzyciela opłaty przy wszczęciu egzekucji. Opłata egzekucyjna będzie pobierana wyłącznie od dłużnika.