Kurs faktyczny waluty
Pytanie: Jak należy prawidłowo interpretować pojęcie tzw. faktycznego kursu waluty, do którego odnoszą się przepisy z art. 24c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadkach ewidencjonowania zapłat należności i zobowiązań w walutach obcych za pośrednictwem banku walutowego? Czy gdy podatnik otrzymuje zapłatę i dokonuje płatności zobowiązań w walutach, to powinien stosować kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dane zdarzenia, czy też może stosować kurs kupna banku obsługującego –dla wpływów oraz kurs sprzedaży –dla płatności, zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości?


Odpowiedź: Pojęcie „kurs faktyczny waluty” oznacza wartość waluty wyrażoną w złotych, ustaloną na podstawie kursu banku obsługującego operacje walutowe na dzień zdarzenia gospodarczego. Stosując do rozliczeń kurs faktyczny, konieczne jest ustalanie różnic kursowych pomiędzy kursem średnim NBP a kursem banku obsługującego (faktycznym).


W moim przekonaniu pojęcie „faktyczny kurs waluty” należy interpretować w powiązaniu z regulacjami zamieszczonymi w art. 14 ust. 1a, 1c i w art. 22 ust. 1 i ust. 5d ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz 176 ze zm. – dalej: updof). Konkretnie zaś chodzi o moment, w którym uznaje się, że dla celów podatku dochodowego mamy do czynienia z powstaniem przychodu i z poniesieniem kosztu.


Zgodnie ze wskazanymi przepisami z art. 14 updof przychody wyrażone w walucie co do zasady przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego (dalej dzień poprzedni), poprzedzającego moment ich uzyskania. Moment ten powstaje z dniem wydania towaru lub wykonania usługi, nie później jednak niż w dniu wystawienia faktury lub otrzymania zapłaty i w tej dacie, ale z użyciem kursu średniego z dnia poprzedniego walutę przelicza się na złote dla celów określenia przychodu uzyskanego w walucie polskiej i ujmuje się przychód w księgach rachunkowych.


W kolejności dla celów podatku dochodowego, na podstawie przepisów z art. 22 updof, na podobnej zasadzie przelicza się koszty poniesione w walutach, gdzie za datę poniesienia kosztu uznaje się datę ujęcia wydatku w księgach (waluta przeliczona na złote według kursu średniego NBP z dnia poprzedniego) na podstawie otrzymanej faktury lub rachunku albo innego dokumentu.


W kolejności na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm. - dalej uor) należy stosować kurs waluty z dnia przeprowadzenia operacji gospodarczej, a tym dniem najczęściej jest dzień ujęcia wydatku lub przychodu w księgach. Jest to zatem przynajmniej następny dzień w stosunku do dnia, na podstawie kursu, któreg wyliczany był przychód lub koszt w złotych (ale może to być inny dzień przyjęty w stosowanych u podatnika zasadach rachunkowości) i kursem tym może być kurs banku obsługującego.


Odnosząc wskazane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawy o rachunkowości do art. 24c, należy powiedzieć, że kurs faktyczny waluty będzie to kurs ustalony na dzień ujęcia zdarzenia gospodarczego (przychód lub koszt) w księgach, jeżeli nie stosuje się zasady kursu średniego NBP. Podatnik do rozliczeń, w tym i podatkowych (przychody i koszty), może stosować kurs faktyczny, ale wtedy konieczne będzie ustalanie różnic kursowych pomiędzy kursem średnim NBP a kursem banku obsługującego.


Podstawa prawna:
art. 14 ust. 1a, 1c i art. 22 ust. 1 i ust. 5d, art. 24c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.),
art. 21 ust. 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.).