Terminy zapłaty w transakcjach handlowych

Od 1 stycznia 2004r. obowiązuje ustawa z dnia 12 czerwca 2003r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2003r., Nr 139, poz. 1323 z późn. zm.).

Ustawa ta określa szczególne uprawnienia wierzyciela i obowiązki dłużnika. Uregulowania dotyczą transakcji handlowych, tzn. umów:

    * których przedmiotem jest odpłatne dostarczenie towaru lub świadczenie usługi, oraz
    * zawieranych pomiędzy stronami w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą lub zawodową.

Dotyczy ona przedsiębiorców, przedstawicieli wolnych zawodów, rolników, oddziałów firm zagranicznych, składających zamówienia publiczne.

Ustawa nie dotyczy umów w ramach upadłości i układu, umów o czynności bankowe, umów finansowanych z różnego rodzaju dotacji międzynarodowych i z UE, umów pomiędzy jednostkami sektora finansów publicznych (w ramach budżetówki).

Zasady:

    * Jeżeli strony w umowie przewidziały termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych za okres począwszy od 31 dnia po spełnieniu swojego świadczenia niepieniężnego i doręczeniu dłużnikowi faktury lub rachunku - do dnia zapłaty, ale nie dłuższy niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego. Po tym dniu można żądać odsetek na zasadach ogólnych.
    * Jeżeli termin zapłaty nie został określony w umowie, wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za okres począwszy od 31 dnia po spełnieniu świadczenia niepieniężnego - do dnia zapłaty, ale nie dłuższy niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego. Za dzień wymagalności świadczenia pieniężnego uważa się dzień określony w pisemnym wezwaniu dłużnika do zapłaty, w szczególności w doręczonej dłużnikowi fakturze lub rachunku.
    * Jeżeli dłużnik, w terminie określonym w umowie albo wezwaniu, o którym mowa wyżej, nie dokona zapłaty na rzecz wierzyciela, który spełnił określone w umowie świadczenie niepieniężne, wierzycielowi przysługują, bez odrębnego wezwania, odsetki w wysokości odsetek za zwłokę, określanej na podstawie art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997r. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.), chyba że strony uzgodniły wyższe odsetki, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty.
    * O zapłatę odsetek, o których mowa wyżej, w imieniu i na rzecz wierzyciela może wystąpić, na jego wniosek, krajowa lub regionalna organizacja, której celem statutowym jest ochrona interesów takich podmiotów.
    * Czynność prawna wyłączająca lub ograniczająca uprawnienia wierzyciela lub obowiązki dłużnika, o których mowa wyżej, jest nieważna. Również zrzeczenie się roszczenia, czy zobowiązanie do niedochodzenia tych odsetek może stanowić obejście prawa.