Lekarskie usługi medyczne na rzecz pogotowia ratunkowego a samozatrudnienie w 2007 r.
Pytanie: Czy lekarz wykonujący swoje usługi na rzecz placówki pogotowia ratunkowego będzie w dalszym ciągu w 2007 r. mógł je świadczyć jako samodzielny przedsiębiorca, czy też będą miały do niego zastosowanie znowelizowane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczące tzw. samozatrudnienia?

Odpowiedź: W opisanym w pytaniu stanie faktycznym Pańskie wątpliwości zapewne budzi regulacja wynikająca z art. 1 pkt 5 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 217, poz. 1588, dalej: nowelizacja updof). Na skutek wskazanego przepisu do ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: updof) dodany został art. 5b.

Wynika z niego, że od 1 stycznia 2007 r. za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie będą spełnione następujące warunki:
- odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz za ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi podmiot zlecający wykonanie tych czynności,
- są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego czynności,
- wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Z nowych przepisów wynika zatem, że jeżeli wskazane warunki wystąpią łącznie, osoba wykonująca czynności nie może być uznana za prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą.

W związku z takim sformułowaniem przepisów każdy z przypadków tzw. samozatrudnienia będzie musiał być rozpatrywany przede wszystkim z uwzględnieniem specyfiki danych czynności czy też zawodu osoby, która je wykonuje.

Odnosząc to do przypadku lekarza, który jako jednoosobowy podmiot wykonuje usługi medyczne na rzecz pogotowia ratunkowego (lub też na rzecz każdej innej placówki medycznej), należy zauważyć, iż nowelizacja updof sama w sobie nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem „wykonywania czynności zleconych”. Stąd też jego wyjaśnienia należy poszukać w tych przepisach prawa, które definiują wykonywanie zawodu lekarza i odnieść to do kontekstu nowej regulacji.

Z kontekstu tego bowiem wynika, iż od 1 stycznia 2007 r. nie będzie uznawało się za pozarolniczą działalność tego rodzaju czynności, które co do zasady odpowiadają cechom czynności wykonywanych w ramach stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, na co wskazuje sposób sformułowania warunków, które muszą wystąpić łącznie, a w szczególności wykonywanie czynności pod kierownictwem zlecającego.

Z uwagi na specyfikę zawodu lekarza uznać należy, że warunek wykonywania czynności pod kierownictwem zlecającego trzeba rozpatrywać w kontekście przepisów ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i dentysty (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 226, poz. 1943 ze zm., dalej: uzld).

Analiza przepisów ww. ustawy pozwala stwierdzić, iż osoba posiadająca uprawnienia do wykonywania zawodu lekarza jest w swych czynnościach ordynujących proces leczenia czy też udzielania pomocy medycznej co do zasady samodzielna (art. 39, art. 42, art. 45 uzld). Ponadto osoba taka jest wręcz zobowiązana do udzielenia pomocy medycznej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki (art. 30 uzld).


Biorąc zatem pod uwagę już choćby zakres samodzielności i swobody w wykonywaniu zawodu lekarza, należy powiedzieć, iż przesłanka wykonywania zwodu lekarza pod kierownictwem zlecającego w zasadzie nigdy nie będzie spełniona.

Uzupełniając, trzeba zauważyć i podkreślić, że z kierownictwem mamy do czynienia jedynie wtedy, gdy pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu ma możliwości władczego oddziaływania na osobę, którą kieruje. Stąd też w moim przekonaniu przepis art. 5b wprowadzony nowelizacją updof nie będzie miał zastosowania do lekarza samodzielnie wykonującego swój zawód. Stąd też od nowego roku dla tak wykonujących swój zawód lekarzy zasady jego wykonywania jako samodzielny przedsiębiorca nie powinny ulec zmianie.

Dodać również należy, że wykonywanie zawodu lekarza, na podstawie przepisów z art. 49a oraz art. 50 uzld, może się odbywać także w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej, która co do zasady należy do zawodów regulowanych i wykonywanych z uwzględnieniem przepisów ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807 ze zm.).

W takich okolicznościach, skoro jeden z wymaganych przez nowelizację updof warunków jest w zasadzie nie do spełnienia, to do lekarzy wykonujących swój zawód w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej wskazana nowelizacja nie powinna mieć zastosowania.

Podstawa prawna:
- art. 1 pkt 5 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 217, poz. 1588),
- art. 30, art. 39, art. 42, art. 45, art. 49a, art. 50 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i dentysty (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 226, poz. 1943 ze zm.).