Czy warto czekać z darowizną przedsiębiorstwa do 1 stycznia 2007 r.?
Do końca 2006 r. przekazanie firmy rodzinie jest obciążone podatkiem od spadków i darowizn. Zwolnienie od tego podatku jest możliwe po spełnieniu kilku warunków określonych w art. 4 ust. 1 pkt 10 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.). Po 1 stycznia 2007 r. zniknie zwolnienie od podatku od spadków i darowizn obejmujące nabycie zakładu.


Dla przedsiębiorców jedno zwolnienie podatkowe zamiast dwóch


Po 1 stycznia 2007 r. zniknie zwolnienie z podatku od spadków i darowizn obejmujące nabycie zakładu, ale najbliższa rodzina może skorzystać z nowego zwolnienia obejmującego nabycie majątku (w tym także firmy) bez żadnych ograniczeń co do wartości. Warto więc poczekać z darowizną zakładu (przedsiębiorstwa) do 2007 r.
Po 1 stycznia 2007 r. nie będzie już można skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn w przypadku darowizny maszyn, urządzeń i narzędzi otrzymanych z zagranicy.


Nabycie w drodze darowizny lub spadku zakładu


Przypomnijmy, że w 2006 r. zwolnienie z podatku obejmuje nabycie w drodze darowizny (także w drodze spadku) zakładu wytwórczego, budowlanego, handlowego, usługowego lub jego części. Zwolnienie od tego podatku jest możliwe po spełnieniu kilku warunków określonych w art. 4 ust. 1 pkt 10 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm., dalej: ustawa o podatku od spadków i darowizn). Ze zwolnienia możesz skorzystać, jeżeli jesteś małżonkiem lub zstępnym (dzieci, wnuki) właściciela zakładu, od którego następuje nabycie.


Z ulgi możesz skorzystać, jedynie pod warunkiem że nabyty zakład będziesz prowadzić przez okres co najmniej 5 lat od dnia przyjęcia darowizny i jego stan się nie pogorszy.
O zamiarze prowadzenia zakładu musisz złożyć oświadczenie. Oświadczenie to składasz w urzędzie skarbowym jako odrębny dokument albo do aktu notarialnego – umowy darowizny.


Organ podatkowy ma prawo kontrolowania sposobu prowadzenia zakładu. „Stan niepogorszony”, o którym mowa w przepisie, oznacza „nie gorszy niż w innych zakładach danej branży na danym terenie”. Nawet gdy ulga ta zniknie od 2007 r., organy podatkowe mogą jeszcze przez wiele lat kontrolować, czy warunki zastosowania zwolnienia są przez podatników utrzymane.



Warunek prowadzenia zakładu „w stanie niepogorszonym” nie może dotyczyć przedmiotu działalności, np. produkcji lub usług, ani tym bardziej wielkości przychodu. Przepis odnosi się do nabycia zakładu (całości organizacyjnej) i warunek tak określony dotyczy również zakładu, a więc tej całości. Stan niepogorszony może odnosić się wyłącznie do stanu technicznego budynków i urządzeń, ponieważ został użyty wprost do budynków i urządzeń, a nie w kontekście działalności prowadzonej przy ich wykorzystaniu.


Takie stanowisko zajmują również organy podatkowe. Jeżeli choć jeden z tych dwóch warunków nie zostanie dotrzymany, organ podatkowy wymierzy podatek, tak jakby podatnik nigdy nie nabył prawa do ulgi, chyba że niemożność dalszego prowadzenia przez niego zakładu jest skutkiem zdarzeń losowych - wówczas podatek obniża się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności przez obdarowanego.


Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn mogło mieć zastosowanie wyłącznie w przypadku nabycia firmy od „jednoosobowego” przedsiębiorcy. Nabycie udziału w spółce było interpretowane przez organy podatkowe w sposób rozmaity. Jednak wiele wygranych przed sądami sporów spowodowało, że nabycie udziału w spółce także dawało prawo do zwolnienia.


Nabycie w drodze darowizny maszyn, urządzeń i narzędzi


Z dniem 1 stycznia 2007 r. zlikwidowane zostanie także drugie zwolnienie od podatku skierowane do przedsiębiorców, a obejmujące nabycie przez przedsiębiorcę w drodze darowizny:
maszyn, urządzeń i narzędzi
z zagranicy.


Zwolnienie to dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy przedsiębiorca zainstaluje w prowadzonym przez siebie zakładzie i w ciągu 3 lat od otrzymania maszyn nie sprzeda ich lub nie przekaże bezpłatnie osobom trzecim.
Warto pamiętać, że „krajowa” darowizna maszyn i urządzeń wykorzystywanych w działalności gospodarczej nie korzysta ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn.


Nowe zwolnienie dla przedsiębiorców obowiązuje od 1 stycznia 2007 r.


Od 1 stycznia 2007 r. w miejsce zlikwidowanego zwolnienia warunkowego obejmującego nabycie zakładu zacznie obowiązywać generalne zwolnienie dla najbliższej rodziny, którego zasady określa art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.


Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:


zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, oraz
udokumentują nabycie ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę wolną od podatku.


Jeżeli natomiast przedsiębiorca otrzyma z zagranicy w drodze darowizny maszyny, urządzenia lub narzędzia – będzie musiał zapłacić podatek, chyba że darczyńca będzie małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym lub macocha.


Autor: Stella Brzeszczyńska, doradca podatkowy, prowadzi kancelarię w Warszawie