Obowiązki względem urzędu skarbowego i ZUS w przypadku śmierci jednego ze wspólników spółki cywilnej
Pytanie: Witam serdecznie! Mam następujące pytanie: w związku ze śmiercią jednego ze wspólników spółki cywilnej spółka przestała istnieć. Wcześniej spółka (apteka) była vatowcem i rozliczała się na KPiR. Lokal, w którym była prowadzona działalność, należał do wspólników (po 50% udziałów). Prowadzona też była ewidencja wyposażenia oraz zatrudniona była jedna osoba na pół etatu. Zaznaczam, że zmarły wspólnik nie zostawił następcy prawnego, a do spadku uprawnione są trzy osoby: rodzeństwo i matka. Proszę o pomoc, jak należy zakończyć działalność apteki, rozliczając się z urzędem skarbowym i z ZUS. Obaj wspólnicy posiadali wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a jeden z nich był dodatkowo zatrudniony na pełen etat w innej firmie (ten, który został bez wspólnika) - pisze księgowa z Zamościa.


Odpowiedź: Odpowiedź na Pani pytanie zostanie udzielona przy założeniu, że w umowie spółki nie ma zapisu, zgodnie z którym spadkobiercy mogą wstąpić do spółki za zmarłego wspólnika.


VAT


W zakresie VAT musi Pani sporządzić spis z natury (na podstawie art. 14 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.). Towary objęte spisem z natury muszą zostać opodatkowane VAT na zasadach wskazanych w tym przepisie. Spis z natury należy sporządzić w terminie 14 dni, licząc od dnia rozwiązania spółki lub zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. O dokonaniu spisu oraz o ustalonej wartości i o kwocie podatku należnego musi Pani powiadomić naczelnika urzędu skarbowego w terminie 7 dni, licząc od dnia zakończenia tego spisu.


W tym przypadku podatnikiem była bowiem spółka cywilna. W momencie śmierci jednego ze wspólników nastąpiło rozwiązanie spółki. Rozwiązanie spółki jest podstawą do opodatkowania pozostałych, niesprzedanych towarów.


Zdaniem organów podatkowych spis z natury powinien obejmować również środki trwałe (informacja o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego z 19 listopada 2004 r., nr PP.443/86/04 wydana przez Urząd Skarbowy w Lubinie).



Podatek dochodowy


Na dzień likwidacji działalności prowadzonej przez spółkę musi Pani sporządzić spis z natury na zasadach wskazanych w § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2003 r. nr 152, poz. 1475 z późn. zm.).


W zakresie zobowiązań podatkowych zmarłego wspólnika urząd skarbowy wyda stosowną decyzję (zgodnie z art. 100 i 104 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).


Sytuacja podatkowa pozostałego wspólnika przedstawia się różnie w zależności od tego, czy będzie on kontynuował działalność gospodarczą, czy też zakończy ją w momencie rozwiązania spółki.


Jeżeli działalność zakończy, to będzie zobowiązany do opodatkowania towarów objętych spisem z natury (zgodnie z postanowieniami art. 24 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej: updof).


Podatek od towarów objętych spisem z natury jest płatny w terminie płatności zaliczki za ostatni miesiąc prowadzenia działalności (art. 44 ust. 4 updof).


Spis z natury musi Pani dołączyć do deklaracji, w której wykazuje się podatek od spisu. Spisem obejmuje się pozostałe na dzień likwidacji towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, wyroby gotowe, braki i odpadki oraz rzeczowe składniki majątku związane z wykonywaną działalnością w tym także dzieła sztuki, eksponaty muzealne i aparaturę audiowizualną, jeżeli wydatki na ich nabycie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, niebędące środkami trwałymi, wycenione według cen zakupu.


W sytuacji gdy działalność będzie prowadzona nadal, nie ma obowiązku opodatkowania towarów objętych spisem z natury, który jednak należy sporządzić zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Działalność gospodarcza prowadzona jest bowiem nadal, zmieni się jedynie jej forma z prowadzonej w spółce na prowadzoną indywidualnie.


ZUS


W związku ze zgonem jednego ze wspólników spółki cywilnej załatwienie formalności w ZUS sprowadza się do złożenia dokumentów dotyczących wyrejestrowania z ubezpieczeń.


Jeżeli płatnikiem składek na własne ubezpieczenia był każdy ze wspólników spółki cywilnej, tzn. każdy z nich dokonał osobnego zgłoszenia do ubezpieczeń i sam opłacał składki, natomiast płatnikiem składek na ubezpieczenia pracownika była spółka, to musi Pani złożyć następujące dokumenty wyrejestrowujące:


ZUS ZWUA – za zmarłego wspólnika – z kodem 500, podpisany przez osobę upoważnioną do pobrania zasiłku pogrzebowego oraz za wspólnika żyjącego, który zakończył działalność gospodarczą, czyli tytuł do ubezpieczeń wygasł,
ZUS ZWPA – za zmarłego – z kodem 117, podpisany przez osobę upoważnioną do pobrania zasiłku pogrzebowego, oraz również za wspólnika żyjącego, który zakończył działalność gospodarczą, czyli tytuł do ubezpieczeń wygasł,
ZUS ZWUA – za pracownika, którego tytuł do ubezpieczeń również ustał.


Jeżeli płatnikiem składek na ubezpieczenia wspólników i pracownika była spółka, to w ZUS składa Pani formularze ZUS ZWUA wyrejestrowujące ubezpieczonych ze wszystkich ubezpieczeń, do których byli zgłoszeni, oraz ZWPA wyrejestrowujący spółkę jako płatnika składek.


Proszę pamiętać, że formularz ZUS ZWPA składa się w ciągu 14 dni od zakończenia działalności. Natomiast zgłoszenie wyrejestrowania z ubezpieczeń – ZUS ZWUA należy dostarczyć w ciągu 7 dni od daty wygaśnięcia tytułu do ubezpieczeń.


Podstawa prawna:
- art. 24 ust. 3, art. 44 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),
- § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2003 r. nr 152, poz. 1475 z późn. zm.),
- art. 14 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.),
- art. 13 pkt 4, art. 36 ust. 11 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.).