Opodatkowanie samochodów osobowych niezgodne z przepisami unijnymi!
W dniu 21 września 2006 r. rzecznik generalny Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przedstawił swoją opinię w sprawie C-313/05 (Brzeziński), która dotyczy zgodności polskich przepisów związanych z opodatkowaniem samochodów osobowych podatkiem akcyzowym z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Po orzeczeniu ETS najprawdopodobniej podatnicy, którzy zapłacili akcyzę, będą mogli wystąpić o jej zwrot. Sprawdź, na co należy zwrócić uwagę w takim przypadku.


Od czego sprawa się zaczęła?


Polskie przepisy nakazujące pobieranie akcyzy od używanych samochodów sprowadzanych z Unii Europejskiej są sprzeczne z unijnym zakazem dyskryminacji towarów w ramach Wspólnoty. Tak orzekł 25 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (sygn. akt: I SA/Lu 77/05).


Sąd rozpoznawał sprawę podatnika, który na terytorium Unii Europejskiej nabył samochód osobowy wyprodukowany w 1994 r. Podatnik złożył uproszczoną deklarację dla podatku akcyzowego w Urzędzie Celnym w połowie maja 2004 r. Jednak następnie zażądał zwrotu nienależnego podatku akcyzowego.


Jako podstawę żądania wskazał art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: op), stwierdzając, że przytoczone przez Urząd Celny przepisy art. 10, art. 75, art. 81 oraz art. 82 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm., dalej: upa) oraz przepisy wykonawcze do tego aktu są niezgodne z art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu WE oraz z postanowieniami dyrektyw 92/12/EWG i 70/50/EWG. Po upływie ponad 3 miesięcy naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Podatnik wniósł więc odwołanie od tej decyzji.


Dyrektor Izby Celnej uznał, że do stosowania norm Dyrektyw Rady Europy konieczne jest ich wprowadzenie do polskiego porządku prawnego. Poza tym samochody należą do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, zatem prawo do decydowania o wysokości tego podatku przysługuje wyłączne poszczególnym państwom członkowskim. Zdaniem władz celnych, podatek akcyzowy nie spowodował wzrostu formalności przy przekraczaniu granicy w handlu między państwami członkowskimi. W decyzji wydanej w II instancji podniesiono także, iż kryterium akcyzy jest fakt pierwszej rejestracji samochodu osobowego, nie zaś jego przywóz z zagranicy. Ta sprawa zakończyła się orzeczeniem WSA w Lublinie.


Druga ze spraw dotyczących opodatkowania akcyzą samochodów sprowadzanych z innych państw członkowskich toczyła się przed WSA w Warszawie (sygn. akt: III SA/Wa 679/05). W dniu 22 czerwca 2005 r. w trakcie rozpoznawania sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego Sąd wydał postanowienie o skierowaniu do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich pytania prejudycjalnego, dotyczącego wykładni przepisów prawa wspólnotowego.


Jak się to może skończyć?


W sprawie zgodności podatku akcyzowego od samochodów z art. 25 TWE rzecznik ETS stwierdził, że podatek akcyzowy nie jest cłem przywozowym ani opłatą o skutku równoważnym, zakazanymi przez art. 25 WE.


Ponadto w opinii rzecznika ETS podatek akcyzowy nałożony na wszystkie samochody osobowe w państwie członkowskim, zarówno nowe, jak i używane, niezależnie od ich pochodzenia, jest zgodny z art. 90 akapit pierwszy TWE, w zakresie, w jakim stawka podatku jest taka sama dla samochodów krajowych i używanych przywożonych z innych państw członkowskich. W szczególności należy mieć na uwadze, że podatek nałożony na wszystkie samochody (w tym na wszystkie te, które zostały przywiezione) do końca roku następującego po roku ich produkcji jest w pełni zgodny z prawem wspólnotowym. Podatek ten nie podlega w ogóle zwrotowi.


Jedyną kwestią, w stosunku do której rzecznik ETS miał zastrzeżenia, jest niezgodność przepisów o podatku akcyzowym z art. 90 akapit pierwszy TWE w zakresie, w jakim stawka podatku od używanych samochodów przywożonych z innych państw członkowskich przewyższa ułamek odpowiadający rezydualnemu podatkowi zawartemu w wartości porównywalnych samochodów używanych, na które podatek ten został nałożony w Polsce, przed ich pierwszą rejestracją. A zatem jedynie część podatku nałożonego na przywiezione samochody kwalifikuje się, zdaniem rzecznika, do zwrotu. Jest to część przewyższająca podatek akcyzowy zawarty w wartości takiego samego samochodu, zarejestrowanego wcześniej w Polsce.


Dodatkowo, zdaniem rzecznika, władze polskie mają swobodę w zakresie dostosowania metody obliczania podatku akcyzowego od samochodów osobowych w taki sposób, by wyrównać utratę dochodów w pewnym okresie.


W swoim wystąpieniu rzecznik podkreślił również wymóg, że towary podlegające podatkowi akcyzowemu w państwie członkowskim są deklarowane właściwym władzom w terminie 5 dni od ich wprowadzenia na terytorium tego państwa, aby umożliwić tym władzom nałożenie podatku, nie stanowi ograniczenia ilościowego w przywozie ani środka o skutku równoważnym w rozumieniu art. 28 TWE.


Jeżeli ETS orzeknie tak, jak to przewiduje rzecznik, i polska akcyza na używane samochody sprowadzane z innych krajów Unii Europejskiej jest niezgodna z prawem unijnym, podatnicy będą mogli domagać się zwrotu nienależnie zapłaconej akcyzy. Ministerstwo Finansów oceniło, że w ciągu 2 ostatnich lat do Polski sprowadzono prawie 2.000.000 samochodów.


Na co zwrócić uwagę, występując o zwrot akcyzy?


Najlepiej skorzystać z uzasadnienia, jakie przedstawił rzecznik ETS. Chodzi o naruszenie przez polskie przepisy art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (tzw. zakaz dyskryminacji podatkowej).


Jak stwierdził rzecznik ETS, polska ustawa nie narusza art. 25 TWE, bo akcyza nie jest cłem ani opłatą związaną bezpośrednio z przekroczeniem przez towar granicy. Nie mamy także do czynienia z naruszeniem art. 28 TWE, czyli zakazu ograniczeń ilościowych. Polskie przepisy są niezgodne z art. 90 TWE, gdyż stawki podatku na sprowadzane do Polski samochody są różne dla samochodów krajowych i używanych przywożonych z innych państw członkowskich.