Doradztwo podatkowe - kto może je wykonywać w zgodzie z Konstytucją?
Doradca podatkowy jest zawodem zaufania publicznego i podlega ustawowym ograniczeniom i obowiązkom. Prawo wykonywania niektórych czynności doradztwa podatkowego mają również osoby uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie odrębnych, niż doradztwo podatkowe, przepisów. Trybunał Konstytucyjny orzekał czy te regulacje są zgodne z Konstytucją RP.

W dniu 8 maja 2007 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Krajowej Rady Doradców Podatkowych dotyczący podmiotów uprawnionych do zawodowego wykonywania czynności doradztwa podatkowego (sygn. akt: K 42/05). Ogłoszenie wyroku zostało odroczone do 22 maja 2007 r.

Doradca podatkowy jest zawodem zaufania publicznego. Podlega ustawowym ograniczeniom i obowiązkom. Za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków zawodowych określonych prawem oraz za czyny sprzeczne z zasadami etyki zawodowej doradcy ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną.

Czynności doradztwa podatkowego mogą zawodowo wykonywać osoby fizyczne wpisane na listę doradców podatkowych, adwokaci i radcowie prawni, biegli rewidenci oraz jednostki wykonujące doradztwo podatkowe wyłącznie poprzez zatrudnionych w nich doradców podatkowych, radców prawnych i biegłych rewidentów.


Trybunał Konstytucyjny orzekał w sprawie zgodności:
- art. 3a ustawy z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym z art. 32 Konstytucji;
- art. 1 pkt 1 ustawy z 16 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o doradztwie podatkowym oraz ustawy o rachunkowości w zakresie, w jakim wprowadza nowe brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o doradztwie podatkowym;
- art. 1 pkt 9 lit. a powyższej ustawy w zakresie, w jakim nadaje nowe brzmienie art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o doradztwie podatkowym;
- art. 1 pkt 10 powyższej ustawy w zakresie, w jakim dodaje nowy art. 46b do ustawy z 5 lipca 1996 roku o doradztwie podatkowym;
- art. 2 pkt 2 powyższej ustawy w zakresie, w jakim nadaje nowe brzmienie art. 79 pkt 7 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości;
- art. 2 pkt 3 powyższej ustawy w zakresie, w jakim nadaje nowe brzmienie art. 80a ust. 1 ustawy o rachunkowości
z art. 7, art. 118 ust. 1 oraz art. 121 ust. 2 Konstytucji.


Kwestionowane przepisy rozszerzyły prawo wykonywania niektórych czynności doradztwa podatkowego na podmioty uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie odrębnych, niż doradztwo podatkowe, przepisów.

Osoby uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych nie podlegają jednak ustawowym ograniczeniom i obowiązkom związanym z wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, jakimi objęci byli doradcy podatkowi.
Chodzi między innymi o takie obowiązki wynikające z ustawy o doradztwie podatkowym, jak:
- zakaz reklamowania swoich usług (art. 38 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym),
- obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej (art. 37 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym),
- obowiązek przechowywania dokumentacji związanej ze świadczonymi usługami doradczymi (art. 39 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym),
- zakaz pozostawania w związkach osobistych z osobami zatrudnionymi w organach administracji publicznej (art. 33 ustawy o doradztwie podatkowym),
- zakaz wykonywania wszelkiej innej, poza doradztwem, działalności gospodarczej (art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym).

W konsekwencji inna jest sytuacja doradców podatkowych i inna powyższych podmiotów, inne usytuowanie w stosunku do osób trzecich (klientów), inne wymagania zawodowe i inna odpowiedzialność. Zdaniem KRDP ustawodawca różnicując warunki wykonywania działalności doradczej w zależności od prowadzącego ją podmiotu naruszył konstytucyjną zasadę równości. Ponadto zdaniem wnioskodawcy Sejm i Senat uchwalając kwestionowane przepisy wykroczył poza przedmiot nowelizacji naruszając tym samym zasady prawidłowej legislacji.

Autor: Dominika Chudzińska, prawnik