Urlop dodatkowy

Pytanie: Co to jest urlop dodatkowy i jaki jest jego wymiar (czy urlop dodatkowy zawiera się w puli przysługującego urlopu wypoczynkowego)?

Odpowiedź

Urlop dodatkowy jest przysługującym pewnym grupom pracowników zwiększeniem wymiaru urlopu wypoczynkowego o określoną w przepisach ilość dni. Innymi słowy urlop ten zwiększa przysługującą rocznie pulę urlopu danej osobie. Udzielamy go na takich samych zasadach, jak „zwykły” urlop wypoczynkowy przysługujący na podstawie przepisów Kodeksu pracy. Regulacje dotyczące tego dodatkowego świadczenia związane są bądź ze specyfiką danej pracy (szczególne obciążenia pracownika, szczególnie znacząca społecznie praca), bądź są oderwane od rodzaju pracy, a związane z osobą pracownika (pracownicy niepełnosprawni).

Urlopy dodatkowe przysługują przykładowo:

- pracownikowi socjalnemu zatrudnionemu w ośrodku pomocy społecznej lub w powiatowym centrum pomocy rodzinie,
- nurkowi, którego łączny czas pozostawania pod powierzchnią wody i w warunkach sztucznie wytworzonego podwyższonego ciśnienia atmosferycznego przekracza w roku kalendarzowym 275 godzin.

Stosunkowo najczęściej pracodawca styka się jednak z tym uprawnieniem w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych.

Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Urlop ten nie będzie przysługiwać, gdy pracownik ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów (np. dodatkowe urlopy dla sędziów). Gdy jednak wymiar takiego urlopu jest niższy niż 10 dni roboczych zamiast niego przysługuje urlop dodatkowy w wymiarze wskazanym w przepisach dotyczących zatrudniania osób niepełnosprawnych, czyli 10 dni roboczych.

Prawo do pierwszego dodatkowego urlopu pracownik niepełnosprawny nabywa po przepracowaniu roku po dniu zaliczenia go do jednego z dwóch wskazanych stopni niepełnosprawności.

Łącznie pracownik zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności może mieć 30 lub nawet 36 dni roboczych urlopu w roku kalendarzowym. Uzależnione jest to od ogólnego stażu pracy):

- w pierwszym przypadku (20 dni urlopu zwykłego i 10 dni dodatkowego) – gdy jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
- w drugim przypadku (26 dni urlopu zwykłego i 10 dodatkowego) – gdy jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Roczny wymiar urlopu osoby niepełnosprawnej wymaga przeliczenia na godziny, przy czym jeden dzień roboczy odpowiada dopuszczalnemu dobowemu wymiarowi czasu pracy tej osoby. Osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie mogą pracować dłużej niż 7 godzin na dobę. Ograniczenie to nie jest bezwzględne. Nie dotyczy dwóch sytuacji:

osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi zgodę na dłuższą pracę.

W stosunku do tych osób stosujemy zasadę: jeden dzień urlopu = 7 godzinom pracy (dopuszczalny dobowy wymiar czasu pracy tej osoby).

W konsekwencji pracownik o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności może mieć rocznie prawo do 210 godzin urlopu (140 godzin zwykłego i 70 godzin dodatkowego) albo 252 godzin urlopu (odpowiednio: 182 i 70 godzin).

Podstawa prawna:

- art. 154, 1542 Kodeksu pracy,
- art. 15, 16, 19 i 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz., U. nr 123, poz. 776 z późn. zm.),
- art. 121 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 z późn. zm.),
- art. 15 ustawy z dnia 17 października 2003 r. o wykonywaniu prac podwodnych (Dz. U. nr 199, poz. 1936 z późn. zm.)