Zgłoszenie rejestracyjne a VAT naliczony
Nie jest możliwe odliczenie VAT naliczonego wynikającego z dokumentu otrzymanego przed dniem złożenia w urzędzie skarbowym (lub wysłania) zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R.

Na początku 2001 roku Sąd Najwyższy rozstrzygał spór o prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktur lub dokumentów celnych otrzymanych przez podatnika przed dniem, w którym zarejestrował się on jako podatnik VAT. Dotychczas na temat prawa do odliczenia VAT naliczonego w takim przypadku wielu specjalistów zdążyło już wyrazić sprzeczne opinie. Według zwolenników pierwszego poglądu (zgodnego z wyrażonym wcześniej zdaniem SN) o prawie do odliczenia VAT naliczonego decyduje fakt, czy w momencie otrzymywania faktury VAT spółka wysłała już zgłoszenie rejestracyjne.

"Przy ocenie, czy w danej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym decyduje ustalenie, czy podatnik był zarejestrowany w urzędzie skarbowym w momencie nabycia towarów" (wyrok z 24 marca 1999 r., III SA 5133/98).

Zwolennicy tego poglądu argumentują, że prawo do odliczenia podatku naliczonego powstaje w momencie dokonywania zakupu towaru i jeżeli podatnik nie jest zarejestrowany w momencie zakupu to znaczy, że tego prawa nie nabywa i nie może go także nabyć w przyszłości. Według drugiego poglądu o możliwości odliczenia podatku naliczonego decyduje fakt, czy w momencie składania deklaracji VAT-7 podatnik dokonał już zgłoszenia rejestracyjnego VAT- R.

"Przepis art. 25 ust. 3 ustawy z 1993 r. o VAT stanowi, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy nie dokonali zgłoszenia rejestracyjnego lub zostali wykreśleni z rejestru, o którym mowa w art. 9 ustawy. Z powyższego unormowania nie wynika, aby zasada rozliczania tego podatku wynikająca z art. 19 ustawy była ograniczona również do tych podatników, którzy wprawdzie nie dokonali zgłoszenia rejestracyjnego przed dokonaniem pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu, jednakże w dacie złożenia deklaracji zawierającej rozliczenie byli zarejestrowani w rejestrze, o którym mowa w art. 9, a rozliczenie zostało złożone w ustawowo przewidzianym terminie" - wyrok z 2 czerwca 1999 r., I SA/Gd 1117/97, niepublikowane).

Według tego poglądu możliwy do odliczenia byłby zarówno VAT naliczony po wysłaniu zgłoszenia rejestracyjnego, jak i przed tą chwilą. Warunkiem jest jedynie to, aby w momencie składania deklaracji VAT-7 było już złożone takie zgłoszenie. VAT naliczony uwzględniony w takiej deklaracji może być odliczany niezależnie od tego, czy faktury, z której on wynika, były otrzymane przed, czy po dniu zgłoszenia rejestracyjnego. W związku z przytoczonym na wstępie poglądem Sądu Najwyższego nie zalecamy jednak stosowania się do tej ostatniej argumentacji. Proponujemy przyjąć zasadę, iż jeżeli Twoja firma ma zamiar rozpocząć wykonywanie czynności podlegających VAT, to zgłoszenia rejestracyjnego dokonujesz przed jakąkolwiek pierwszą czynnością z tym związaną, niezależnie od tego, czy jest to sprzedaż towarów lub usług, czy też zakup dokonany na potrzeby działalności.

Wyrok z 5 stycznia 2001 r., sygn. akt III RN 48/00.