Komentarz do orzeczenia
Roszczenia nabywcy z tytułu nieprawidłowo naliczonego VAT
Nabywca towaru nie jest podatnikiem VAT od czynności sprzedaży towaru na jego rzecz, a więc nie może on być stroną postępowania o zwrot nienależnie uiszczonego VAT z tytułu sprzedaży. Nienależne świadczenie na rzecz sprzedającego, wynikające z zawyżenia przez niego ceny o VAT, który się nie należał, może być dochodzone przez kupującego tylko od sprzedającego na drodze cywilnej, a nie od organów podatkowych.

Wyrok w tej sprawie uzmysławia, jakie znaczenie ma VAT płacony przez kupującego sprzedającemu w cenie towaru. Wielu podatników skłonnych jest uważać, że otrzymanie faktury VAT z tytułu zakupu i zapłacenie wynikającego z niej VAT sprzedającemu czyni z nich swego rodzaju podatnika tego podatku.
Tymczasem warto pamiętać, iż przedmiotem opodatkowania VAT jest sprzedaż towarów a nie ich kupno, dlatego też w związku z opodatkowaniem tej sprzedaży kupujący nie ma żadnych obowiązków co do wyliczania lub kontrolowania prawidłowości wyliczenia VAT należnego przez sprzedającego, ale też nie przysługują mu żadne prawa w tym zakresie.

Z punktu widzenia kupującego, VAT wynikający z faktury jest takim samym elementem ceny, jak cena netto i wszelkie żądania wynikające z zawyżenia ceny w stosunku do umowy, niezależnie od tego, czy zawyżeniu uległa cena netto czy też VAT, mogą być kierowane wyłącznie do sprzedającego. Natomiast wyłącznie w gestii sprzedającego pozostaje odzyskanie od fiskusa nienależnie zapłaconego VAT.

Skarżący kupił od gminy działkę gruntu wraz ze stojącym na niej budynkiem. Cena sprzedaży obejmowała VAT. Już po dokonaniu transakcji kupujący zorientował się, że VAT od tej transakcji jest nienależny. Zaczął występować do różnych organów o zwrot podatku. Sprawę rozstrzygnął Minister Finansów, który umorzył postępowanie w sprawie uzasadniając, że kupujący nie może być stroną w sprawie o zwrot nadpłaconego VAT.
NSA w wyniku skargi wprawdzie stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia właściwości przez Ministra Finansów (sprawę powinien rozstrzygnąć w pierwszej instancji urząd skarbowy, a w drugiej izba skarbowa), niemniej jednak zgodził się z argumentacją Ministra Finansów i przyznał, że treść rozstrzygnięcia była prawidłowa. Kupujący nie jest podatnikiem w zakresie kupna towaru, ponieważ kupno nie podlega VAT. W związku z tym nie może żądać od organów podatkowych zwrotu nienależnie uiszczonego VAT.

Wyrok NSA z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 2229/99