Podatek od nabycia prawa do nieodpłatnego nabycia akcji pracowniczych
Nabycie w drodze spadku przez osoby fizyczne m.in. praw majątkowych podlega podatkowi od spadków i darowizn. Ustalanie podstawy opodatkowania w przypadku nabycia w drodze spadku prawa do nieodpłatnego nabycia akcji pracowniczych może powodować trudność, gdyż wartość rynkową nabytych tym sposobem praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju. Jak określić zatem wartość praw, które są czasowo wyłączone z obrotu?


Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie w drodze spadku przez osoby fizyczne m.in. praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawę opodatkowania (art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 ze zm., dalej: ustawa o podatku od spadków i darowizn). W takim przypadku stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów, ustalona według stanu praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.


Wartość rynkową nabytych w drodze spadku praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia powstania obowiązku podatkowego.
Jeżeli przedmiotem spadku jest prawo do nieodpłatnego nabycia akcji np. PKO BP S.A. prawo to - stosownie do przepisu art. 38 ust. 1b ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. z 2002 r. nr 171, poz. 1297 ze zm.) - od chwili powstania podlega dziedziczeniu.


Ze względu na swój szczególny charakter prawo do nieodpłatnego nabycia akcji nie występuje w obrocie rynkowym, a akcje PKO BP S.A., które podlegają nieodpłatnemu nabyciu, są czasowo wyłączone z obrotu. Jak zauważa w piśmie resort finansów, nie można jednak twierdzić, że prawo do nieodpłatnego nabycia akcji jest bezwartościowe (pozbawione wartości rynkowej).


Zdaniem Ministerstwa Finansów zasadne jest, aby dla ustalenia wartości rynkowej roszczenia o nieodpłatne wydanie akcji PKO BP S.A. (czasowo wyłączonych z obrotu giełdowego) opierać się na wartości rynkowej będących przedmiotem obrotu giełdowego akcji tego banku, czytamy w piśmie z 12 kwietnia 2006 r., sygn.: LK-834-9/LM/EO/2006-103.