Co z akcyzą na samochody osobowe z zagranicy przed pierwszą rejestracją? - wyjaśnia resort finansów.
W przypadku gdy podatnik udokumentuje fakt zapłaty podatku akcyzowego, nawet jeżeli podatek został zapłacony przez innego podatnika na wcześniejszym etapie obrotu, będzie mógł on skorzystać z przysługującego mu prawa obniżenia podatku - poinformowało Ministerstwo Finansów. Praktyka organów podatkowych jest jednak inna.


Problem podatku akcyzowego od nabytych poza granicami kraju samochodów osobowych pojawia się przede wszystkim w przypadku ich sprowadzenia z zagranicy w celu dalszej odsprzedaży jeszcze przed pierwszą rejestracją na terytorium kraju. Organy podatkowe (w tym przypadku dla akcyzy są to organy celne) w takich przypadkach często stoją na stanowisku, że akcyzę należy płacić dwukrotnie.

Pierwszy raz obowiązek zapłaty ma powstawać zdaniem organów podatkowych w momencie sprowadzenia samochodu na terytorium kraju. Jeżeli wtedy samochód nie zostanie zarejestrowany, to obowiązek zapłaty podatku akcyzowego drugi raz powstaje przed pierwszą rejestracją na terytorium kraju.


Taka interpretacja przepisów ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm., dalej: upa) jest z gruntu błędna i szkoda, że Ministerstwo Finansów, podając informację o tym, że w przypadku gdy podatnik udokumentuje fakt zapłaty podatku akcyzowego, nawet jeżeli podatek został zapłacony przez innego podatnika na wcześniejszym etapie obrotu, będzie mógł on skorzystać z przysługującego mu prawa obniżenia podatku, na swojej stronie internetowej wprost nie stwierdziło, że:


Obowiązek zapłaty akcyzy powstaje jeden raz!


Niezależnie od kraju pochodzenia i niezależnie od tego, czy jest to samochód nowy lub używany, obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodu powstaje w Polsce tylko jeden raz.


Natomiast w wielu odpowiedziach na pytania podatników wydawanych przez organy podatkowe organy te uznawały, że przepisy z art. 80–82 upa dają podstawę do interpretacji przepisów, zgodnie z którą w przypadku importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, jeżeli zostaje on sprzedany przed pierwszą rejestracją, obowiązek podatkowy powstaje odrębnie z tytułu importu lub nabycia i odrębnie z tego powodu, że jest sprzedawany przed pierwszą rejestracją.


Między innymi takim przykładem jest pismo z 30 czerwca 2005 r. (nr 311000-PA-0550-12/1/05/KL). W tej sprawie podatnik wystąpił z pytaniem, czy sprzedaż niezarejestrowanych samochodów osobowych, pomimo zapłacenia akcyzy z tytułu importu także z tytułu ich sprzedaży, skutkuje powstaniem obowiązku zapłaty podatku akcyzowego.
W odpowiedzi na pytanie podatnika Naczelnik Urzędu Celnego w Białymstoku uznał, że taki obowiązek powstaje, gdyż jego zdaniem zgodnie z art. 80–82 upa obowiązek akcyzowy ciąży zarówno na importerze, gdyż import jest odrębną czynnością opodatkowaną, jak i na sprzedawcy importowanego samochodu, jeżeli nie został on przed sprzedażą zarejestrowany.


Zdaniem organu podatkowego: każda sprzedaż samochodu osobowego przed pierwszą rejestracją na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, a obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym ciąży zarówno na sprzedawcy samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju, jak i na importerze i powstaje niezależnie.


Kolejnym przykładem takiego błędnego podejścia organów podatkowych jest pismo Naczelnika Urzędu Celnego (nr 444000-PA-911-18/04/DJ) opublikowane na stronach www.bip.warszawa.ic.gov.pl. W tym przypadku podatnik nabył samochód z państwa członkowskiego UE (wewnątrzwspólnotowe nabycie) i wystąpił z pytaniem do organów podatkowych, czy pomimo zapłaty podatku od nabycia, będzie on zobowiązany do zapłaty akcyzy, jeżeli sprzeda samochód przed pierwszą rejestracją.


Podobnie jak wyżej organ uznał, iż obowiązek zapłaty występuje przy okazji każdorazowej sprzedaży samochodów nabytych z państw członkowskich Unii, jeżeli po nabyciu nie zostały one zarejestrowane, i to niezależnie od zapłaconej akcyzy z tytułu nabycia. Organ dodatkowo stwierdził, że zasada z art. 4 ust. 5 upa do samochodów osobowych nie ma zastosowania, a podatnik, który sprzedaje samochód przed pierwszą rejestracją, może zapłacony wcześniej podatek odliczyć.


Jak prawidłowo zinterpretować przepisy?


Kwestie związane z powstaniem obowiązku zapłaty podatku akcyzowego uregulowane zostały w art. 4 ust. 1 pkt 1–5, art. 11 ust. 1 i 2, art. 80–82 upa.
Zgodnie z nimi wszystkie czynności, które wykonywane są przez określone podmioty, czynią z nich podatników.


Czynnościami opodatkowanymi są:
produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych,
wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego,
sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju,
eksport i import wyrobów akcyzowych,
nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa.


Ponadto do samochodów (tak jak z resztą do każdego innego wyrobu akcyzowego) może mieć zastosowanie przepis, z którego wynika, że akcyzie podlega nabycie lub posiadanie wyrobu akcyzowego, jeżeli podatek nie został od niego zapłacony w należytej wysokości (akcyzę zapłacono, zaniżając podstawę opodatkowania).


W związku z importem samochodu i z jego nabyciem wewnątrzwspólnotowym dochodzi do wprowadzenia na terytorium kraju wyrobu objętego podatkiem akcyzowym.
W przypadku importu samochodu, za który uważa się przywóz samochodu spoza terytorium Unii na terytorium kraju, oraz nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu, za które uważa się przywóz samochodu z terytorium państwa członkowskiego Unii na terytorium kraju, opodatkowaniu akcyzą podlega ta właśnie czynność w stosunku do wyrobu akcyzowego jakim jest samochód.


Jeżeli w stosunku do wyrobu samochodu powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności podlegających opodatkowaniu (czyli z tytułu importu lub z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego), to z tytułu wykonania innych czynności (druga, trzecia i kolejne z wymienionych), jeżeli dotyczą one tego samego samochodu, obowiązek podatkowy nie powstaje po raz kolejny, gdy kwota akcyzy od pierwszej czynności została określona lub zadeklarowana w należytej wysokości.

Obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym powstał albo z tytułu importu, albo z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia. A zatem, jeżeli podatek został określony i zapłacony w należytej wysokości, to każda następna czynność, a taką jest sprzedaż przez komis lub sprzedaż samochodu przez osobę prywatną nieprowadzącą działalności bez pośrednictwa komisu na terytorium kraju, nie podlega już opodatkowaniu.

A zatem sprzedaż samochodu w komisie lub nawet prywatnie przed pierwszą rejestracją nie skutkuje obowiązkiem ponownej zapłaty podatku akcyzowego.

Akcyzie podlegają samochody niezarejestrowane w kraju. Podatnikami akcyzy są pomioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu przed pierwszą rejestracją na terytorium kraju. Ponadto w przypadku samochodów importowanych obowiązek podatkowy (czyli ten od samochodów niezarejestrowanych) powstaje z chwilą powstania długu celnego (praktycznie z chwilą zgłoszenia samochodu do odprawy celnej). Zaś w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu obowiązek powstaje z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem jak właściciel (praktycznie także z chwilą zgłoszenia tego obowiązku w organie podatkowym, czyli w urzędzie celnym).

Jakie obowiązki wiążą się ze sprowadzeniem samochodu z zagranicy?

Podmioty dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych niezarejestrowanych w kraju są zobowiązane przy przywozie złożyć deklarację (uproszczoną) oraz uiścić akcyzę, nie później niż do chwili ich pierwszej rejestracji.
W przypadku sprzedaży samochodu przed pierwszą rejestracją na terytorium kraju przez podatnika, który dokonał jego wewnątrzwspólnotowego nabycia, zobowiązany jest on przekazać nabywcy dokument potwierdzający zapłatę podatku akcyzowego.


Jeżeli sprowadzisz na terytorium kraju (import lub wewnątrzwspólnotowe nabycie) samochód, to musisz w związku z tym zapłacić podatek akcyzowy i jest to podatek zapłacony przed pierwszą rejestracją.

Jeżeli tego nie uczynisz i pomimo tego samochód przed pierwszą rejestracją sprzedasz, to obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy samochodu (lub na posiadaczu, gdy samochód nie zostanie sprzedany, ale jedynie oddany do używania osobie trzeciej lub np. darowany), a zapłacony przez tę osobę podatek także będzie podatkiem zapłaconym przed pierwszą rejestracją.


Natomiast nie jest możliwa taka interpretacja przepisów, która wygodna jest dla organów podatkowych, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega zarówno import, jak i wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodu, a jeżeli przed sprzedażą samochód nie został zarejestrowany, to opodatkowaniu podlega drugi raz z uwagi na sprzedaż przed pierwszą rejestracją.


Prowadziłoby to do dwukrotnego opodatkowania (lub nawet wielokrotnego, jeżeli przed pierwszą rejestracją samochód zostanie sprzedany kilka razy), co stoi w sprzeczności z podstawową zasadą obowiązującą w podatku akcyzowym - zasadą jednokrotnego opodatkowania. Jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego, np. w stosunku do samochodu, powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z wymienionych czynności (są nimi zarówno sprzedaż, jak i wewnątrzwspólnotowe nabycie, a także import), to taki obowiązek nie powstaje z tytułu wykonywania innej z wymienionych w ustawie czynności.

PAMIĘTAJ!
Niezależnie od kraju pochodzenia i niezależnie od tego, czy jest to samochód nowy lub używany, obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodu powstaje w Polsce tylko jeden raz, co także potwierdza nasz sposób rozumienia przepisów ustawy.
Praktyka sądowa, o której już pisaliśmy wcześniej, jest odmienna, kwestię opodatkowania akcyzą samochodów osobowych sprowadzonych z zagranicy i sprzedanych przed pierwszą rejestracją z pewnością definitywne rozwiąże orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.


Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 1–5, art. 11 ust. 1 i 2, art. 80–82 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm.).