Ubezpieczenia grupowe pracowników a koszty uzyskania przychodu w 2007 r.
Pytanie: Czy koszty związane z finansowaniem świadczeń zdrowotnych przez pracodawcę na rzecz pracowników – tzw. grupowe ubezpieczenie bez wymienionych nazwisk uprawnionych osób – można po 1 stycznia 2007 r. zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów? Czy wydatki na wymienione ubezpieczenie będą także kosztami podatkowymi, w przypadku gdy takie ubezpieczenie zostało wykupione tylko dla właściciela i faktury wystawiane są na firmę pracodawcy?


Odpowiedź: Wydatki na składkę ubezpieczeniową z tytułu ubezpieczeń grupowych, zawieranych na rzecz pracowników, w tym i na rzecz właściciela będącego pracownikiem spółki, w ramach grup ryzyka 1, 3 i 5 z Działu I oraz grup 1 i 2 z Działu II ustawy o działalności ubezpieczeniowej są także w 2007 r. kosztem uzyskania przychodu, jeżeli umowy ubezpieczeniowe spełniają łącznie wszystkie warunki wynikające z ustawy updop obowiązujące w tym zakresie. Natomiast wydatki na inne rodzaje ubezpieczeń nie są kosztem podatkowym działalności. Nie są także takim kosztem wydatki ponoszone na składkę ubezpieczeniową na rzecz właściciela spółki, jeżeli nie jest on jednocześnie pracownikiem.


W pytaniu nie określono precyzyjnie, o jakie ubezpieczenia chodzi, więc wyjaśnienia dotyczyć będą dwóch stanów faktycznych.


Pierwszym z nich będzie ubezpieczenie wynikające z umów zawartych w trybie przepisów ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. nr 124, poz. 1151 ze zm.). W ramach tych umów i w zakresie rodzajów ryzyka:
z Działu I w ramach grupy 1 (na życie), grupy 3 (na życie z funduszem kapitałowym) oraz grupy 5 (wypadkowe i chorobowe, jeżeli uzupełniają ubezpieczenie z grupy 1 lub 3) albo
z Działu II – ubezpieczenia od wypadku, w tym przy pracy i choroby zawodowej w ramach grupy 1 (świadczenia jednorazowe, świadczenia powtarzające się lub powtarzające z obu tytułów) oraz w ramach grupy 2 – ubezpieczenia w razie choroby (świadczenia jednorazowe, świadczenia powtarzające się lub świadczenia kombinowane),
jeżeli zostały zawarte na rzecz pracowników i spełniają łącznie przesłanki z art. 16 ust. 1 pkt 59 lit. a–c ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm. – dalej: updop), wydatki na składki ubezpieczenia w dalszym ciągu są kosztem uzyskania przychodów. W ramach tych ubezpieczeń stan prawny nie uległ zmianie, a możliwość uznania interesujących nas wydatków za koszt podatkowy wynika z wykładni a contrario wskazanego przepisu z art. 16 updop.


W drugim przypadku, gdyby umowa ubezpieczeniowa nie dotyczyła wyżej wymienionych rodzajów ubezpieczenia, a dotyczyła innych ich rodzajów, np. gdyby wypłaty z polisy pokrywały koszty usług medycznych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (typu: usługi stomatologiczne, usługi okulistyczne i inne tego rodzaju usługi), świadczonych na rzecz pracowników w prywatnych placówkach opieki zdrowotnej, to w takich okolicznościach zarówno w 2006 r., jak i w 2007 r. wydatek na składki z tego tytułu nie byłyby, w moim przekonaniu, kosztem uzyskania przychodów. Trudno byłoby bowiem w tym przypadku udowodnić istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy uzyskiwanymi przychodami a ponoszonymi wydatkami. Związku tego nie da się także wykazać nawet w kontekście znowelizowanego brzmienia przepisów z art. 15 ust. 1 updop. Trudność taka wynika z tego, że ten drugi rodzaj świadczeń zdrowotnych objęty jest zakresem ubezpieczenia zdrowotnego finansowanego ze środków publicznych i opłacanego przez pracownika w ramach uiszczanej przez niego składki zdrowotnej od wypłacanego wynagrodzenia.


Wyjaśniając w kolejności kwestie związane z drugim zapytaniem, czyli z ubezpieczeniem zawartym indywidualnie dla właściciela spółki, należy powiedzieć, że jeżeli będzie on pracownikiem tajże spółki, a umowa ubezpieczeniowa dotyczyła będzie ubezpieczenia z tytułu wymienionych wcześniej rodzajów ryzyka, to w zasadzie wydatek na składkę ubezpieczeniową powinien być także kosztem uzyskania przychodów.


Muszę tu jednak zastrzec, że organy podatkowe, badając ewentualnie sprawę zaliczenia składki do kosztów, będą się starały wyjaśnić, dlaczego takiego ubezpieczenia nie mają inni pracownicy. Jeżeli się okaże, że pracownikom tym w ogóle nie proponowano przystąpienia do takiego ubezpieczenia, to wtedy, wykładając literalnie (językowo) brzmienie przepisu z art. 16 ust. 1 pkt 59 updop, organy podatkowe zakwestionują wydatek z tego tytułu jako koszt podatkowy.
Zauważyć bowiem należy, że w tym przepisie wyraźnie zostało stwierdzone, iż umowy muszą dotyczyć pracowników, a nie jednego pracownika. Gdyby natomiast właściciel nie był w ogóle pracownikiem, to na podstawie przepisu z art. 16 ust. 1 pkt 38 updop wydatek na składkę ubezpieczeniową nie mógłby ani w 2006 r., ani też w 2007 r. zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów.


Podstawa prawna:
art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 38, art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.),
ustawa z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. nr 124, poz. 1151 ze zm.).